De intensieve veehouderij maakt de laatste jaren grote veranderingen door. Er wordt flink door deze sector geïnvesteerd in milieuvriendelijke stallen; niet alleen door de agrariërs, maar ook door de overheid. De sector levert deze inspanningen, terwijl ze voortdurend onder druk staat door een zwaar concurrerende internationale markt. Daarbij komt dat het imago bij het grote publiek ook niet altijd even best is. De Provincie Noord-Brabant wil zich graag inspannen voor deze sector om deze sector in een beter daglicht te stellen.
De ontwerpopgave ‘Stallen in het Landschap’ heeft als doel om innovatieve en creatieve ontwerpen voor stallen te ontwikkelen, met daarbij aandacht voor duurzaamheid, welzijn van mens, dier en milieu, bedrijfsvoering en inrichting van het landschap. Twaalf beeldend kunstenaars en (landschaps)architecten zijn gevraagd te onderzoeken of een andere – zo men wil betere – inpassing van stallen in het landschap mogelijk is. De ontwerpopgave is vooral gericht op het exterieur van de stal en de inpassing van het veehouderijbedrijf in de omgeving. Door op een creatieve, vrije manier te kijken naar de architectuur en de inpassing daarvan in het landschap worden vernieuwende concepten gegenereerd, die als inspiratiebron kunnen dienen voor nieuwe ontwikkelingen.
Atelier Walvis
Landelijke Innovatieagenda Varkenshouderij
Het initiatief voor dit ontwerpproject komt voort uit de landelijke Innovatieagenda Varkenshouderij, die is opgesteld door de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland, de Nederlandse Vakbond van Varkenshouders, VION Food Group en samen met Wageningen Universiteit en het ministerie van LNV. Er wordt bij het ontwerpproject nauw samengewerkt met de Provincie Noord-Brabant. De vernieuwende vormgeving van stallen en de herinrichting van het landschap sluiten prima aan bij de programma’s Mooi Brabant, Schoon Brabant en Proeftuinen van het bestuursakkoord van de Provincie.
Frank Bezemer Frank Bezemer
Een stal voor de toekomst
De ontwerpopgave sluit aan bij het advies van het College van Rijksadviseurs zoals verwoord in het Advies megastallen (november 2007), waarin aan de ministers Cramer (VROM) en Verburg (LNV) werd geadviseerd een opdracht uit te schrijven voor het ontwerpen en ontwikkelen van een mooie, innovatieve varkensstal voor de toekomst.

Er waren verschillende aanleidingen om zo’n ontwerpopdracht uit te schrijven. De problemen in de intensieve veehouderij werden eind twintigste eeuw zo groot dat voor een ingrijpende reorganisatie van deze sector werd gekozen. Vijf provincies in Nederland, waaronder de provincie Noord-Brabant, werden aangewezen voor herstructurering in het kader van de zogenaamde Reconstructie. Deze herstructurering moet de sector minder kwetsbaar maken en tegelijk ook de ruimtelijke structuur van de gebieden verbeteren, in het bijzonder voor landbouw, natuur, landschap, recreaties, water en milieu.
Architectenbureau K2 Architectenbureau K2
Landbouwontwikkelingsgebieden
De reconstructieprovincies zijn opgedeeld in 3 zones:
  • Extensiveringsgebieden (gebieden waar een ontwikkelingsstop voor intensieve veehouderij geldt)

  • Verwevingsgebieden (waar slechts met mate uitbreiding van de veehouderij kan plaatsvinden)

  • Landbouwontwikkelingsgebieden (LOG’s, deze gebieden geven mogelijkheid tot uitbreiding van nieuwvesting van intensieve veehouderij).


    • In Noord-Brabant is het aantal LOG’s volop in ontwikkeling en kunnen de ontwerpresultaten op korte termijn invloed uitoefenen. Er zijn 3 LOG’s geselecteerd die als concrete casus voor de ontwerpopgave dienst konden doen, te weten: Graspeel, Chijnsgoed en Oostflank Baarle-Nassau/Alphen. Bij de selectie van de gebieden is gelet op de verschillende typen landschap, zodat de ontwerpen ook elders in het land toegepast zouden kunnen worden.
    Samenwerking
    De Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO), sector Varkenshouderij en de Provincie Noord-Brabant zijn opdrachtgevers voor deze ontwerpopgave. In samenwerking met de Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV), het ministerie van LNV en het Brabants Kenniscentrum Kunst en Cultuur (BKKC, die ook de projectleiding voert) vormen zij het kernteam van het ontwerpproject.
    MDT Landschapsarchitecten
    Twee fases
    Het ontwerpproject bestaat uit twee fases.
    De eerste fase staat in het teken van vrij denken en het genereren van ideeën. De voorstellen van de ontwerpers zijn in deze fase nog niet getoetst op praktische en financiële haalbaarheid, maar zijn vooral bedoeld om de discussie over de landschappelijke inpassing een stimulans te geven. Op 9 december 2008 zijn de eerste ideeënschetsen gepresenteerd (klik hier voor het hele artikel). Het kernteam heeft uit de schetsen een keuze gemaakt, die gepresenteerd worden in de publicatie ‘Stallen in het Landschap’. Op 24 juni 2009 is de eerste fase afgesloten met de overhandiging van het eerste exemplaar van deze publicatie aan minister Verburg.

    In de zomer van 2009 start de tweede fase van het project. De ontwerpen worden met betrokkenen uit het vakgebied verder uitgewerkt en getoetst op praktische en financiële aspecten, bestemmingsplannen én met aandacht voor ecologische en economische duurzaamheid, welzijn van mens, dier en milieu. Hiervoor wordt nauw samengewerkt met de betrokken gemeenten en enkele ondernemers in de drie pilot LOG’s. Deze tweede fase sluit af met een reizende expositie, waarin de nader uitgewerkte ontwerpen te zien zijn. De opdrachtgevers LTO en de Provincie Noord-Brabant hopen dat het ontwerpproject zoveel enthousiasme en draagvlak oplevert dat er ook ondernemers zullen zijn die daadwerkelijk ‘anders’ gaan bouwen.
    Urbain Affairs Marco Vermeulen, Urban Affairs
    ALFA-Project
    De ontwerpen zijn aanvullend op het ALFA-Project van ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie en de Provincie Noord-Brabant, dat vooral is gericht op de architectuur van de stal. Meer over het ALFA-Project (link toevoegen).
    Deelnemende kunstenaars en (landschaps)architecten
    LOG Graspeel
    Jeroen van Westen, ONIX, P. Roncken i.s.m. W. Feenstra, Parklaan,
    Iwan Westerveen

    LOG Chijnsgoed
    Iwan Westerveen, Architectenbureau K2, Urban Affairs

    LOG Baarle-Nassau/Alphen
    Frank Bezemer, MTD landschapsarchitecten, J. van Sprundel i.s.m.
    R. Smeelen, NEXT architecten, Atelier Walvis
    Iwan Westerveen Iwan Westerveen
    Downloaden Publicatie 'Stallen in het Landschap'
    Hier kunt u de publicatie downloaden (7,88 MB)
    Meer informatie

    Naar eerste presentatie schetsideeën op 9 december 2008

    Terug naar opdrachten

    Publicatie 'Stallen in het Landschap'

    Het inspiratieboek is (zolang de voorraad strekt) verkrijgbaar bij het BKKC tegen porto- en € 5,- administratiekosten. Stuur een mail naar secretariaat@bkkc.nl met uw naam en adresgevens.
    ontwerp: Next Architects

    Next Architects

    Ruud Smeelen en Johan van Sprundel

    Jeroen van Westen en Julian Scaff

    Parklaan Landschapsarchitecten

    Paul Roncken en Wapke Feenstra
    design: Tuesday Multimedia; content management: spanz (cms)powered by spanz (cms) spanz content management